Üretrit (Üretra İltihabı) Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

Üretrit, idrarın mesaneden vücut dışına taşındığı kanal olan üretranın iltihaplanmasıdır. Hem kadınlarda hem de erkeklerde görülebilen bu durum, ağrılı ve rahatsız edici belirtilere yol açar. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların önemli bir göstergesi olabilir ve tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Bu makalede üretritin nedenlerini, belirtilerini ve tedavi seçeneklerini detaylı olarak inceleyeceğiz.

Üretrit Türleri

Üretrit geleneksel olarak iki ana kategoriye ayrılır: gonokokal ve non-gonokokal üretrit. Gonokokal üretrit, Neisseria gonorrhoeae bakterisinin neden olduğu bel soğukluğu enfeksiyonudur. Non-gonokokal üretrit ise gonore dışındaki etkenlerle oluşan üretrit türlerini kapsar.

Non-gonokokal üretritin en sık nedeni Chlamydia trachomatis bakterisidir. Klamidya, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların en yaygınlarından biridir ve çoğu zaman belirtisiz seyreder. Diğer nedenler arasında Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis ve Ureaplasma urealyticum sayılabilir.

Üretritin Nedenleri

Enfeksiyonlar üretritin en yaygın nedenidir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar başta gelmektedir. Korunmasız cinsel ilişki, çoklu cinsel partner ve daha önce cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü risk faktörleridir.

Enfeksiyöz olmayan nedenler de üretrite yol açabilir. Kimyasal tahriş, örneğin sabun, losyon veya spermisit kullanımı üretrayı tahriş edebilir. Mekanik travma, kateter kullanımı veya üretral yaralanmalar da iltihaplanmaya neden olabilir. Reaktif artrit ile ilişkili üretrit de görülebilmektedir.

Belirtiler

Üretrit belirtileri erkeklerde genellikle daha belirgindir. En yaygın belirti idrar yaparken yanma veya ağrı hissidir. Penis ucundan akıntı görülebilir; bu akıntı berrak, beyaz veya sarımsı olabilir. Sık idrara çıkma ihtiyacı ve idrar yolunda kaşıntı veya rahatsızlık hissi de yaşanabilir.

Kadınlarda belirtiler daha silik olabilir veya başka durumlarla karışabilir. Vajinal akıntıda artış, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve karın veya pelvik bölgede ağrı görülebilir. Cinsel ilişki sırasında ağrı da yaşanabilir.

Önemli bir nokta, üretritin bazen hiç belirti vermemesidir. Bu durum özellikle klamidya enfeksiyonunda sıktır ve kişinin farkında olmadan partnere bulaştırmasına neden olabilir.

Tanı

Üretrit tanısı klinik değerlendirme ve laboratuvar testleriyle konur. Doktor belirtileri sorgular ve fizik muayene yapar. Erkeklerde üretral akıntı incelenir; kadınlarda pelvik muayene gerekebilir.

Üretral sürüntü veya idrar örneği alınarak laboratuvar testleri yapılır. Nükleik asit amplifikasyon testleri gonore ve klamidya tanısında altın standarttır. İdrar analizi ve kültür de yapılabilir. Cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlar için de tarama önerilir.

Tedavi

Üretrit tedavisi altta yatan nedene göre belirlenir. Enfeksiyöz üretritlerde antibiyotik tedavisi uygulanır. Tedavi genellikle ampirik olarak başlar ve test sonuçlarına göre ayarlanabilir.

Gonokokal üretrit için seftriakson enjeksiyonu ve azitromisin kombinasyonu standart tedavidir. Antibiyotik direnci nedeniyle tedavi protokolleri değişebilmektedir. Klamidya için azitromisin tek doz veya doksisiklin bir haftalık tedavi etkilidir.

Non-gonokokal üretritlerde azitromisin veya doksisiklin birinci basamak tedavilerdir. Mycoplasma genitalium enfeksiyonunda makrolid direnci bir sorun olabilir ve moksifloksasin gibi alternatif antibiyotikler gerekebilir.

Partner Bildirimi ve Tedavisi

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara bağlı üretritlerde cinsel partnerlerin bildirilmesi ve taranması kritik öneme sahiptir. Son altmış gün içindeki tüm cinsel partnerler değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Bu yaklaşım yeniden enfeksiyonu önler ve toplumda hastalığın yayılmasını azaltır.

Tedavi tamamlanana ve belirtiler geçene kadar cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Genellikle tedavi başlangıcından yedi gün sonra cinsel aktiviteye dönülebilir. Prezervatif kullanımı gelecekte enfeksiyonları önlemede önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen üretrit ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erkeklerde enfeksiyon epididime yayılarak epididimit gelişebilir. Bu durum testis ağrısı ve şişliğine neden olur ve tedavi edilmezse kısırlığa yol açabilir. Prostatit de olası bir komplikasyondur.

Kadınlarda enfeksiyon yukarı yayılarak pelvik inflamatuar hastalık oluşturabilir. Bu durum kronik pelvik ağrı, ektopik gebelik riski ve kısırlığa neden olabilir. Hamile kadınlarda tedavi edilmemiş enfeksiyon erken doğum ve bebeğe bulaşma riski taşır.

Önleme

Üretritin önlenmesinde en etkili yöntem güvenli cinsel davranışlardır. Prezervatif kullanımı cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltır. Cinsel partner sayısının sınırlandırılması ve karşılıklı monogami koruyucu faktörlerdir.

Düzenli cinsel sağlık taramaları erken tanı ve tedavi imkanı sağlar. Riskli cinsel davranış sonrası tarama yapılması önerilir. Yeni bir ilişkiye başlamadan önce her iki partnerin taranması düşünülebilir.

İzlem

Tedavi sonrası izlem önemlidir. Belirtiler devam ederse veya tekrarlarsa yeniden değerlendirme gerekir. Gonore ve klamidya için tedaviden üç ay sonra tekrar test önerilir çünkü yeniden enfeksiyon riski yüksektir.

Tedaviye yanıt vermeme durumunda antibiyotik direnci değerlendirilmeli ve alternatif tedaviler düşünülmelidir. İlaç uyumsuzluğu ve tedavi edilmemiş partner de başarısızlık nedenleri arasındadır.

Sonuç

Üretrit, üretranın iltihaplanması olup genellikle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla ilişkilidir. İdrar yaparken yanma ve akıntı tipik belirtilerdir ancak bazen asemptomatik seyredebilir. Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi komplikasyonları önler. Partner bildirimi ve tedavisi, güvenli cinsel davranışlar ve düzenli taramalar hastalığın kontrolünde kritik öneme sahiptir.